Σχετικά με το Ινστιτούτο Αστροφυσικής

Το Ινστιτούτο Αστροφυσικής (IA) ιδρύθηκε επίσημα στις 2 Μαρτίου 2018 και άρχισε να λειτουργεί το 2019. Η ίδρυση του IA-FORTH αποτελεί την αναγνώριση από την πολιτεία της ιδιαίτερα επιτυχημένης ερευνητικής πορείας της Ομάδας Αστροφυσικής που είχε λειτουργήσει εδώ και σχεδόν 30 χρόνια στο Ινστιτούτο Ηλεκτρονικής Δομής και Λέιζερ (ΙΗΔΛ) - ΙΤΕ και το Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Τα τελευταία 15 χρόνια, τα μέλη της Ομάδας Αστροφυσικής έχουν δημοσιεύσει ~ 570 εργασίες σε επιστημονικά περιοδικά με κριτές που την καθιστούν την πιο παραγωγική και με τις περισσότερες αναφορές ομάδες αστροφυσικής στην Ελλάδα. Επιπλέον, τα μέλη της ομάδας έλαβαν ~ 9,1 εκατ. Ευρώ από ανταγωνιστικά ερευνητικά προγράμματα, συμπεριλαμβανομένων 2 ERC Consolidator Grants ενώ παράλληλα εκπαίδευσαν 16 διδακτορικούς φοιτητές και 23 μεταδιδακτορικούς ερευνητές, από τους οποίους 12 βρίσκονται ήδη σε μόνιμες ακαδημαϊκές θέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Η κύρια ερευνητική υποδομή του IA-FORTH είναι το Αστεροσκοπείο Σκίνακα, το οποίο ιδρύθηκε το 1986 από το ΙΤΕ, το Πανεπιστήμιο της Κρήτης και το Max-Planck Institute for Extraterrestrische Physik (MPE - Γερμανία). Το Αστεροσκοπείο βρίσκεται σε απόσταση 50 χιλιομέτρων από το Ηράκλειο, στην περιοχή του Δήμου Ανωγείων στο όρος Ψηλορείτη, σε υψόμετρο 1750 μέτρων και σήμερα λειτουργεί από κοινού από το Ινστιτούτο Αστροφυσικής και το Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Αξίζει να σημειωθεί ότι παρά την εγγύτητά του με το Ηράκλειο, η ποιότητα των ατμοσφαιρικών συνθηκών στο Αστεροσκοπείο Σκίνακα είναι εξαιρετική, καθιστώντας το ιδανική τοποθεσία για αστρονομικές παρατηρήσεις υψηλού επιπέδου. Το τηλεσκόπιο 1.3m του αστεροσκοπείου είναι διαχρονικά εξοπλισμένα με τελευταίας τεχνολογίας επιστημονικά όργανα, συμπεριλαμβανομένων CCD στο οπτικό και στο κοντινό σε υπέρυθρο, ένα φασματογράφο σχισμής, ενώ συχνά φιλοξενεί και όργανα άλλων ιδρυμάτων όπως το OPTIMA του MPE, ένα εξαιρετικά γρήγορο φωτόμετρο. Τα τελευταία χρόνια το κύριο όργανο στο τηλεσκόπιο είναι το RoboPol, ένα εξειδικευμένο πολύ ακριβές και ευαίσθητο πολωσίμετρο.

Οι θεωρητικοί αστροφυσικοί του Ινστιτούτου χρησιμοποιούν επίσης συστηματικά τις σύγχρονες υπολογιστικές υποδομές μεγάλης κλίμακας του ΙΤΕ καθώς και το cluster Metropolis του Τμήματος Φυσικής.

Το Ινστιτούτο έχει αναπτύξει μακροχρόνιες στρατηγικές συνεργασίες με ερευνητικές ομάδες σε κορυφαία ιδρύματα του εξωτερικού, όπως το Caltech καθώς και το Center for Astrophysics στο Πανεπιστήμιο Harvard στις ΗΠΑ, το CEA-Saclay στη Γαλλία, τα MPE και MPIfr στη Γερμανία και το IUCCA στην Ινδία.

Αυτή την περίοδο, φθινόπωρο του 2019, ο πυρήνας του Ινστιτούτου αποτελείται από έναν ερευνητή και πέντε συνεργαζόμενα μέλη ΔΕΠ, καθώς και από οκτώ μεταδιδακτορικούς ερευνητές και δώδεκα διδακτορικούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές.

Οι κύριοι στόχοι του Ινστιτούτου Αστροφυσικής είναι

  • η διεξαγωγή έρευνας αιχμής σε επιλεγμένους τομείς της θεωρητικής και παρατηρητικής αστροφυσικής,
  • η εκπαίδευση φοιτητών και μεταδιδακτορικών ερευνητών ώστε να αποκτήσουν τεχνικές και αναλυτικές δεξιότητες και να επιλύουν ανοικτά προβλήματα αστροφυσικής και όχι μόνο
  • η διάχυση της αστρονομίας και του επιστημονικού τρόπου σκέψης στο ευρύ κοινό αναπτύσσοντας συνεργασίες με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς.

 

Καθ. Βασίλης Χαρμανδάρης
Διευθυντής του ΙΑ-ΙΤΕ